Wanneer is een project circulair?

Weet je wat ik bij een project gaaf vind? Dat is wanneer dingen lukken. Dat er dingen goed gaan, dat mensen gelukkig en enthousiast zijn, omdat waar ze hard voor werken lukt!  Het lijkt haast wel of we nu alleen maar bezig zijn om projecten binnen de planning en het budget te realiseren. We doen veel te veel werkzaamheden gewoon alleen maar op routine en denken onvoldoende na over de gevolgen van een project voor mens en milieu.

Het wordt tijd om projecten zo uit te voeren dat ze nog mooier en gaver worden. Dat we leren om de routine wat vaker los te laten. Hierdoor ontstaat er meer ruimte om met een andere blik naar projecten te kijken. Met een circulaire blik dan wel te verstaan… Maar wat zijn dat dan voor een soort projecten? Hoe doe je dat dan? Wanneer is bijvoorbeeld een wegreconstructie circulair? Is dat wanneer het meer energie produceert dan het heeft gekost, je grondstoffen in een oneindige loop kunt hergebruiken of is dat wanneer elke keuze die binnen het project wordt gemaakt goed is voor de biodiversiteit? Er zijn gewoonweg te veel variabelen…

Wanneer we het over circulaire projecten hebben dan wordt nu nog vaak een van de bovenstaande aspecten uitgelicht. Je moet het echter zien als stappen in het oplossen van een puzzel. Iedere individuele actie is een stap in de goede richting. Echt circulair ben je pas als je een cirkel weet te sluiten. Het komt nu nog maar hoogst zelden voor dat we dat met elkaar voor elkaar krijgen. Het zou al fantastisch zijn als er binnenkort projecten zijn waar het initiatief genomen wordt om nu al enkele stappen te gaan zetten!

Zeven circulaire regels

Eva Gladek ontwikkelde zeven circulaire regels, een soort lijfregels voor een circulaire leefomgeving. Aan de hand van deze regels kun je inventariseren welke aspecten het hoogste circulaire potentieel hebben.

  1. Materialen & grondstoffen worden op zo’n manier toegepast in de economie dat ze continu kunnen worden gerecycled op hoog niveau.
  2. Alle energie is gebaseerd op hernieuwbare bronnen.
  3. Biodiversiteit wordt structureel ondersteund en versterkt door alle menselijke activiteiten in een circulaire economie.
  4. Menselijke samenleving en cultuur worden versterkt.
  5. De gezondheid en het welzijn van de mens en andere soorten worden ondersteund.
  6. Menselijke activiteiten genereren een toegevoegde waarde die niet alleen in financiële waarde is uit te drukken.
  7. Activiteiten en systemen worden op een veerkrachtige en adaptieve manier vormgegeven.

Op zich zijn dit relatief “vage”lijfregels, maar dat is juist de kracht er van. Zouden ze gedetailleerd zijn uitgewerkt dan geven ze niet de bewegingsvrijheid die je juist rondom het circulair denken moet hebben. Trust me… er bestaan geen CROW richtlijnen hoe je een project circulair moet maken! Je zult het toch echt zelf moeten doen.

Misschien ter verduidelijking een aantal niet zo circulaire voorbeelden.

Recycling is niet altijd circulair

Recycling is bijvoorbeeld lang niet altijd goed voor de wereld en daarom ook niet altijd circulaircirculair. Je moet breder kijken naar de keten waar het effect terechtkomt. Iets wat circulair lijkt, is dat vaak niet. Neem nu bijvoorbeeld betonpuin afkomstig van wegen en gebouwen dat wordt hergebruikt als wegfundering. Dat is geen circulair hergebruik. Het materiaal wordt niet op een hoogwaardige manier hergebruikt. Er zijn inmiddels goede voorbeelden waarbij een deel van het betonpuin wordt hergebruikt bij de productie van nieuwe materialen. Dit is slechts een eerste stap… Beton zal uiteindelijk 100% moeten worden hergebruikt om nieuwe materialen te maken.

Probleem in de logistieke keten

Om een circulaire stap te zetten kan het wel eens zo zijn dat een bedrijf aan het begin van de keten een hogere investering moet doen die verderop in de keten pas financieel voordeel oplevert. Waarom zou je als bedrijf extra kosten gaan maken als de voordelen bij andere marktpartijen komen te liggen? Die partijen moet je dus met elkaar laten praten en de casus bespreken. Stel ik maak asfalt en ik zou 50% meer moeten investeren om de levensduur van de weg te verlengen en die er voor zorgt dat de waarde behouden blijft waardoor alle toevoegingen in het asfalt weer hergebruikt worden. Wil je die besparing in het begin van de keten realiseren, dan moet je met de hele keten afspraken maken, moet er een speciaal label op het product komen en moet bijvoorbeeld ook het afvalverwerkingsbedrijf betrokken worden. Maar ja, wie heeft er tijd en zin om dit soort gesprekken op te gaan pakken? Als overheid nemen we producten af, die zijn gecertificeerd en dus hoeven we ons niet te bemoeien met hoe die producten gemaakt worden…, toch?

Wanneer een dergelijk asfalt zou bestaan dan kun je als overheid overwegen om alleen te betalen voor het gebruik van de weg. De materialen blijven dan eigendom van de leverancier.

Zelf doen

Stel je ben gemeenteambtenaar, wat kun jij bijdragen aan de circulaire economie binnen jouw gemeente? Het is een illusie dat je als ambtenaar circulariteit van de hele gemeente afdwingt. Ambtenaren kunnen het proces wel faciliteren door in kaart te brengen waar er overschotten ontstaan en waar vraag ontstaat. Door de juiste vraag in de markt uit te zetten kunnen marktpartijen ook worden uitgedaagd om mee te denken in dit proces. Circulair maken van onze samenleving doe je er niet even “bij” het is een cultuuromslag en die kosten tijd. Het levert echter zoveel positiviteit en werkplezier op om met circulaire projecten aan de slag te gaan. Uiteindelijk is het goed voor jezelf, het project en de organisatie waarbinnen je werkt. Just do it!

2 Thoughts to “Wanneer is een project circulair?”

  1. Ron Reijnders (RABC)

    “Trust me… er bestaan geen CROW richtlijnen hoe je een project circulair moet maken! ”
    maar de richtlijnen helpen je wel goed een aantal van die regels meetbaar te maken.
    Verder kan ik wel instemmen met je blog.

  2. Dit vind ik echt een heel interessant thema! Ik zou graag een vlieg een op de muur zijn binnen 100 jaar en zien hoe hopelijk heel onze wereld eindelijk zo draait. Het zijn de kleine stappen die we vandaag moeten nemen om dat tegen dan te realiseren.

Geef een reactie

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.